Jeśli przedstawiciel Fortum wprowadził Cię w błąd, nie przekazał umowy albo naliczył nieujawnione opłaty, zbierz dokumenty i złóż reklamację oraz skargę do właściwych instytucji. W niektórych sytuacjach możesz także odstąpić od umowy, uchylić się od skutków oświadczenia złożonego pod wpływem błędu albo zakwestionować karę umowną. Sprawdź, jakie działania podjąć i jak zabezpieczyć swoje interesy.
Jak rozpoznać nieuczciwą sprzedaż prądu lub gazu?
Do problemów dochodziło głównie podczas wizyt przedstawicieli w mieszkaniach i domach. Taka sprzedaż poza lokalem przedsiębiorstwa często opierała się na presji czasu, obietnicy niższych rachunków oraz sugestii, że handlowiec reprezentuje dotychczasowego sprzedawcę.
UOKiK wskazywał, że przedstawiciele Fortum Marketing and Sales Polska mogli przedstawiać dokument jako aneks, przedłużenie umowy albo formalność wynikającą ze zmiany nazwy firmy. W rzeczywistości podpis oznaczał zawarcie kontraktu z nowym sprzedawcą energii elektrycznej lub gazu. Dotychczasowa umowa mogła zostać rozwiązana, a odbiorca zaczynał otrzymywać rachunki od innego przedsiębiorstwa.
Niepokój powinny wzbudzić także zapewnienia o stałej cenie bez wyjaśnienia wszystkich warunków. Promocyjny rabat mógł zależeć od złożenia wniosku w terminie 30 dni od publikacji taryfy, mieścić się w określonym limicie zużycia albo wymagać wykupienia dodatkowego pakietu. Sama cena za kilowatogodzinę nie pokazuje całkowitego kosztu.
Jakie opłaty mogły zostać pominięte?
W umowach pojawiała się opłata handlowa, a niekiedy także koszt dodatkowych usług. W materiałach konsumenckich wskazywano przykładowo 5,29 zł brutto miesięcznie oraz 21,99 zł za obligatoryjny pakiet usług. Przy niewielkim zużyciu takie składniki mogły zniwelować deklarowaną oszczędność.
Trzeba też rozróżnić sprzedaż energii od jej dystrybucji. Po zmianie sprzedawcy odbiorca może otrzymywać dwie faktury – jedną za energię, drugą za dostarczenie jej siecią. Przed podpisaniem dokumentów sprzedawca powinien jasno wyjaśnić tę konstrukcję.
Obietnica niższego rachunku nie wystarcza. Porównuj całkowitą kwotę: cenę energii, opłatę handlową, usługi dodatkowe, limity zużycia i koszty wcześniejszego rozwiązania umowy.
Co zrobić po podpisaniu umowy?
Nie czekaj na pierwszy zawyżony rachunek. Najpierw ustal datę podpisania dokumentów, sposób zawarcia kontraktu i to, czy otrzymałeś jego egzemplarz. Jeśli przedstawiciel zabrał wszystkie papiery, zażądaj ich kopii na piśmie.
Umowa zawarta w domu co do zasady dawała konsumentowi 14 dni na odstąpienie. Jeżeli przedsiębiorca nie przekazał informacji o tym prawie, termin mógł ulec wydłużeniu. W 2026 roku przepisy trzeba oceniać według daty zawarcia umowy, dlatego przy starszych kontraktach znaczenie ma ówczesny stan prawny.
Oświadczenie wyślij listem poleconym za potwierdzeniem nadania albo przekaż w sposób pozwalający udowodnić datę doręczenia. Zachowaj kopię pisma, potwierdzenie oraz całą korespondencję elektroniczną.
W piśmie wskaż także, że nie zgadzasz się na zmianę sprzedawcy i żądasz wstrzymania działań związanych z realizacją umowy. Jeżeli termin odstąpienia minął, opisz dokładnie, jakie informacje przekazał przedstawiciel i czego nie ujawnił.
Jak przygotować dowody?
Dokumenty często decydują o wyniku sporu. Zgromadź:
- umowę, regulamin, cennik i formularz odstąpienia,
- rachunki od poprzedniego oraz nowego sprzedawcy,
- koperty, SMS-y, wiadomości e-mail i wezwania do zapłaty,
- dane przedstawiciela, identyfikator oraz opis przebiegu wizyty,
- zeznania domowników lub sąsiadów, którzy byli obecni przy podpisywaniu dokumentów.
Jeśli nie masz umowy, nie uznawaj automatycznie długu. Zażądaj przedstawienia podpisanego kontraktu, podstawy naliczenia opłat i potwierdzenia, że przedsiębiorstwo miało zgodę na zmianę sprzedawcy.
Gdzie złożyć skargę i jak zakwestionować rachunek?
W pierwszej kolejności wyślij do Fortum reklamację. Opisz niezgodności, zakwestionuj nieujawnione opłaty i zażądaj korekty rozliczeń. Nie używaj ogólnych określeń. Napisz, że przedstawiciel podszył się pod dotychczasowego dostawcę, przedstawił nową umowę jako aneks albo nie poinformował o opłacie handlowej.
Równolegle możesz zwrócić się do miejskiego lub powiatowego rzecznika konsumentów. Rzecznik pomaga sformułować pismo, ocenia dokumenty i może wystąpić do przedsiębiorcy. W sprawach dotyczących sprzedaży energii przydatne są również informacje Urzędu Regulacji Energetyki.
UOKiK zajmuje się praktykami naruszającymi zbiorowe interesy konsumentów, a nie indywidualnym zasądzaniem pieniędzy. Zgłoszenie powinno zawierać opis mechanizmu sprzedaży, kopie dowodów i informację, czy podobnie potraktowano inne osoby.
Decyzja dotycząca Fortum
UOKiK zobowiązał Fortum Marketing and Sales Polska do usunięcia skutków zakwestionowanych praktyk. Konsumentom, którzy złożyli skargę nie później niż rok po zawarciu umowy poza lokalem w okresie od 1 listopada 2016 roku do 14 czerwca 2021 roku, przewidziano 49 zł rekompensaty. Spółka miała także umorzyć albo zwrócić opłaty za wcześniejsze rozwiązanie kontraktu.
Osoby, którym obiecano rabat, mogły uzyskać korektę rozliczeń za cały okres promocji oraz zwrot nadpłaty. Zobowiązanie miało zostać wykonane w ciągu sześciu miesięcy od uprawomocnienia się decyzji. Nie oznacza to jednak, że każda osoba niezadowolona z rachunku otrzyma pieniądze automatycznie. Trzeba sprawdzić, czy spełniała warunki wskazane w decyzji i czy złożyła wymaganą skargę.
Przypadek Polski Prąd i Gaz
Podobny mechanizm dotyczył spółki Polski Prąd i Gaz. UOKiK nałożył na nią karę 10 mln zł za naruszanie zbiorowych interesów konsumentów. W zarzutach pojawiało się podszywanie pod dotychczasowego sprzedawcę, przedstawianie umowy jako formalności oraz pomijanie informacji o dwóch fakturach i opłatach dodatkowych.
Co zrobić, gdy firma żąda kary?
Nie podpisuj ugody ani uznania długu bez sprawdzenia dokumentów. Sama faktura lub wezwanie nie dowodzi jeszcze, że przedsiębiorcy należy się żądana kwota. Zażądaj wskazania konkretnego postanowienia umowy, sposobu obliczenia kary oraz dowodu jej doręczenia.
Jeżeli przedstawiciel wywołał błąd co do rodzaju dokumentu, sprzedawcy albo kosztów, możliwe jest rozważenie oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu. Taka czynność wymaga precyzyjnego opisu faktów i nie zawsze zastępuje zwykłe odstąpienie od umowy.
Nie ignoruj pozwu, nakazu zapłaty ani korespondencji sądowej. Termin na reakcję bywa krótki. Senior, osoba z niepełnosprawnością lub konsument mający trudności z oceną dokumentów powinien możliwie szybko skorzystać z pomocy rzecznika konsumentów albo prawnika.
Nie płać wyłącznie dlatego, że wezwanie wygląda oficjalnie. Najpierw sprawdź umowę, podstawę naliczenia i prawidłowość procesu jej zawarcia.
Przedstawiciele Tauronu, PGNiG czy innego sprzedawcy powinni jednoznacznie wskazać firmę, którą reprezentują. Nie pokazuj obcej osobie faktury ani dowodu osobistego, nie podpisuj dokumentów przy drzwiach i skontaktuj się z dotychczasowym dostawcą przez oficjalny numer. W razie agresywnej presji, próby wyłudzenia danych lub odmowy opuszczenia mieszkania dzwoń pod 112.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Jak rozpoznać nieuczciwą sprzedaż prądu lub gazu podczas wizyty przedstawiciela?
Oszustwo często objawia się presją czasu, obietnicą niższych rachunków oraz fałszywym przedstawieniem dokumentu jako aneksu lub formalności zamiast nowej umowy.
Jakie opłaty mogły być ukryte w oferowanych umowach?
W umowach pojawiała się opłata handlowa i koszty obowiązkowych pakietów usług, które przy niskim zużyciu mogły zniweczyć deklarowane oszczędności.
Co zrobić natychmiast po podpisaniu umowy w domu?
Ustal datę i formę zawarcia, żądaj kopii umowy, a jeśli umowa zawarta poza lokalem — rozważ odstąpienie w ciągu 14 dni i wyślij oświadczenie listem poleconym z potwierdzeniem nadania.
Jakie dowody warto zebrać przed złożeniem reklamacji?
Zgromadź umowę, cennik, rachunki od starego i nowego sprzedawcy, korespondencję, dane przedstawiciela oraz zeznania świadków obecnych przy podpisie.
Gdzie złożyć skargę i komu zgłosić problem z Fortum?
Najpierw złóż reklamację do Fortum, a równocześnie skontaktuj się z miejskim lub powiatowym rzecznikiem konsumentów oraz sprawdź informacje i możliwości zgłoszenia w UOKiK i URE.
Czy konsumenci mogli otrzymać rekompensatę od UOKiK za praktyki Fortum?
Tak — osoby, które złożyły skargę w określonym terminie za umowy zawarte poza lokalem między 1 XI 2016 a 14 VI 2021, mogły otrzymać 49 zł rekompensaty i zwrot opłat za wcześniejsze rozwiązanie umowy.
Co zrobić, gdy firma żąda kary umownej?
Nie podpisuj uznania długu bez analizy umowy; żądaj wskazania podstawy prawnej i sposobu wyliczenia kary oraz rozważ uchylenie skutków oświadczenia złożonego w błędzie.
